ساخت استودیو در خانه

ساخت استودیو در خانه

ساخت استودیو در خانه با قیمتی نازل و کاربری آسان موضوعی است که در این مقاله قصد داریم به آن بپردازیم. اگر این موضوع برایتان جالب است، حتماً تا انتهای قاله با ما همراه باشید.

با توجه به پیشرفت سریع فناوری و ارزان بودن آن در زمان حاضر امکاناتی که در گذشته نه چندان دور فقط از طریق شرکت های بزرگ و با هزینه بالا دسترسی به آنها ممکن بود، در حال حاضر با اختصاص بودجه ای نه چندان زیاد در اختیار همگان قرار دارد. یکی از امکاناتی که به واسطه این پیشرفت برای کسانی که با موسیقی و صدا سر و کار دارند، به وجود آمده است امکان راه اندازی و ساخت استودیوی خانگی ضبط صدا است.

در آغاز به معرفی و توضیح تجهیزاتی که برای راه اندازی استودیوی خانگی ضبط صدا نیاز خواهید داشت می پردازیم.

تجهیزات مورد نیاز برای راه‌اندازی و ساخت استودیو ضبط صدا در خانه

۱. ساخت استودیو – رایانه

گرچه بیشتر مدل های رایانه ای که امروزه در بازار وجود دارند از توانایی کافی برای راه اندازی یک استودیو جهت ضبط خانگی برخوردارند، اما برای این که در پروسه ضبط و تولید محصول صدایی به مشکل بر نخورید به رایانه ای با حداقل امکانات زیر نیاز دارید:

  • پردازشگر پنتیوم ۳ (Pentium III)، اتلون (Athlon) یا دوران (Duron)
  • ۱۲۸ مگابایت رم (RAM)
  • ۱۰ تا ۲۰ گیگابایت فضای خالی روی هارد دیسک
  • کارت صدا (Audio Interface)

نکته ای که در مورد کارت صدا باید بدانید این است که بیشتر کارت صداهای رایج در بازار که برای مصرف کننده های معمولی تولید می شوند قابلیت پخش صدا در قالب استریو (Stereo) که شامل یک خروجی برای بلندگوی چپ و یک خروجی برای بلندگوی راست است و هچنین ضبط صدا با کیفیت ۱۶ بیت را دارند. اگرچه این امکانات برای شروع کار ضبط دیجیتال کافی است ولی بهترین گزینه برای انجام این کار نیست و محدودیت هایی را در حین کار و به خصوص برای کیفیت صدای ضبط شده به وجود خواهند آورد.

در حال حاضر انواع مختلفی از کارت های صدای حرفه ای و نیمه حرفه ای با قیمت های مختلف که قابلیت ضبط ۲۴ بیتی صدا (و حتی بیشتر از آن) را دارند در بازار موجود است که با مجهز کردن رایانه خود به آن می توانید کیفیت کار تولید شده را تا حد قابل ملاحظه ای بالا بیاورید. همچنین کارت های صوتی پیشرفته تر به شما امکان ضبط هم زمان دو یا چند منبع صوتی را از طریق ورودی های متعددی که برای آنها در نظر گرفته شده است را می دهند که برای ضبط هم زمان اجراهای گروهی به آن احتیاج خواهید داشت.

۲. ساخت استودیو – نرم افزار

برای ضبط، تدوین و بازپخش دیجیتال صدا شما احتیاج به نرم افزاری دارید که به اصطلاح به آن دی ای دبلیو (DAW) می گویند که مخفف Digital Audio Workstation یا کارگاه صدای دیجیتال است.

نرم افزارهای متفاوت دی ای دبلیو با استفاده از محیط گرافیکی شان رابطه ای بین رایانه و سخت افزار موجود را برای ضبط دیجیتال صدا فراهم می آورند. این نرم افزارها به شما امکانات مختلفی می دهند از جمله ضبط یک یا چند لایه ی صدا به طور هم زمان و با کیفیت های متفاوت؛ باز پخش هم زمان لایه های ضبط شده صدا؛ جابه جا کردن، بریدن، چسباندن، پاک کردن، تکرار کردن و… صداهای ضبط شده (یا به عبارت دیگر تدوین صدا)؛ ترکیب لایه های مختلف صدا با امکان کم و زیاد کردن بلندی صدای هر یک از لایه ها به طور جداگانه و نهایتا تولید خروجی نهایی صدا در قالب یک فایل صوتی واحد.

اسامی برخی از معروف ترین این نرم افزارها عبارتند از:

  • Ableton Live: قابل استفاده بر روی ویندوز و مکینتاش
  • Audacity: این نرم افزار رایگان و قابل استفاده بر روی ویندوز، مکینتاش و لینوکس است.
  • Cakewalk SONAR: قابل استفاده بر روی ویندوز
  • GarageBand: قابل استفاده بر روی مکینتاش
  • Pro Tools: قابل استفاده بر روی ویندوز و مکینتاش
  • Steinberg Cubase: قابل استفاده بر روی ویندوز و مکینتاش

علاوه بر اینکه بیشتر نرم افزارهای دی ای دبلیو از امکانات قابل توجه و کافی برای تغییر صداهای ضبط شده با بهره گیری از افکت های صدایی برخوردار هستند، در عین حال به شما این امکان را می دهند تا با اضافه کردن فایل های جدیدی که به آنها افزونه (plug-in) گفته می شود وسعت دامنه این افکت ها را گسترده تر کنید.

افکت های صدایی ای که از طریق افزونه های مختلف به نرم افزار دی ای دبلیوی خود می افزایید افکت های متنوعی مثل ریورب (reverb)، دیلی (delay)، کمپرشن (compression)، ای کیو (EQ)، ماجولیشن (modulation) و… را شامل می شوند. تعداد زیادی از این افزونه ها را می توانید به طور رایگان از اینترنت دریافت کنید.

۳. ساخت استودیو – میکسر و پری امپ (Mixer & Pre-Amp)

برای تقویت سیگنال ضعیفی که از میکروفون یا سازهای مجهز به پیک آپ (Pickup) و از طریق کارت صدا به رایانه فرستاده می شود احتیاج به پری امپ خواهید داشت. هر چند که بیشتر کارت صداهای نیمه حرفه ای و حرفه ای مجهز به پری امپ داخلی هستند، اما در صورت عدم وجود این قابلیت روی کارت صدای تان می توانید دستگاه پری امپ را به طور جداگانه خریداری کنید و آن را بین مسیر میکروفون یا ساز خود و کارت صدای رایانه تان قرار دهید.

گزینه دیگری که برای این کار وجود دارد تهیه میکسر صداست. میکسرها دارای دو یا چند ورودی صدا هستند و هر کدام از این ورودی ها به پری امپ هم مجهز است. هم چنین برای ضبط دو یا چند ساز به طور هم زمان باید از میکسر استفاده کنید.

۴. ساخت استودیو – میکروفون

میکروفون ها انواع مختلفی دارند که برای انجام کارهای متفاوتی ساخته شده اند. پر استفاده ترین انواع آنها میکروفون های داینمیک (Dynamic) و کاندنسر (Condenser) هستند. در ادامه توضیحاتی مختصر در مورد این دو نوع میکروفون خواهیم داد اما فراموش نکنید که به خاطر فراوانی انواع میکروفون ها و صداهایی که بر می دارند نهایتا انتخاب میکروفون مناسب برای ساز یا صدای خواننده به عهده ی خودتان است.

– میکروفون های داینمیک: میکروفون های داینمیک بیشتر برای برداشتن صدای سازهایی که صدای بلندی دارند مثل گیتار الکتریک و درامز (Drums) استفاده می شوند. دلیل آن هم این است که این میکروفون ها توانایی تحمل صداهایی با قدرت بالا را دارند. هم چنین برای ضبط صدای بعضی از خواننده ها و به خصوص خواننده های مرد بهتر است از میکروفون های داینمیک استفاده شود. یکی از میکروفون های داینمیک پرطرفدار و ارزان، میکروفون Shure SM57 است که برای ضبط صدای گیتار الکتریک و اسنر درام (Snare Drum) به کرات در استودیوها استفاده شده است و به عنوان میکروفون استاندارد برای این کار شناخته می شود.

– میکروفون های کاندنسر: میکروفون های کاندنسر بیشتر برای ضبط صدای خواننده و سازهای آکوستیک (بدون پیک آپ) استفاده می شوند. هم چنین این میکروفون ها گزینه مناسبی برای برداشتن صدای درامز (Drums) از بالای سر و به خصوص صدای سنج ها هستند. گر چه تا همین چند وقت پیش میکروفون های کاندنسر گزینه پر هزینه ای برای استودیوهای خانگی به شمار می رفتند اما این روزها شرکت هایی مثل بهرینجر (Behringer) میکروفون های کاندنسر ارزانی تولید می کنند که فرق زیادی با نمونه های گران تر تولید کمپانی های معروف تر ندارد.

نکته قابل توجه دیگر در مورد میکروفون های کاندنسر این است که این میکروفون ها بر خلاف میکروفون های داینمیک احتیاج به تامین برق از منبع خارجی دارند. گرچه می توان برای برخی از میکروفون های کاندنسر از باتری استفاده کرد ولی بیشتر این میکروفون ها برای تامین انرژی الکتریکی خود احتیاج به سیستمی به نام فانتوم پاور (Phantom Power) دارند. این سیستم روی بیشتر پری امپ ها و میکسرها وجود دارد. بنابراین اگر قصد استفاده از میکروفون های کاندنسر را دارید حواستان باشد که به میکسر یا پری امپی که دارای فانتوم پاور باشد نیاز خواهید داشت.

۵. ساخت استودیو – تجهیزات دیگر

الف- پایه میکروفون: از لوازم دیگری که برای استودیوی دیجیتال خانگی خود به آن احتیاج خواهید داشت پایه میکروفون است. پایه میکروفون انواع مختلفی دارد که رایج ترین آنها پایه صاف، پایه کوتاه و پایه بوم هستند.

همان طور که در شکل زیر می بینید پایه صاف پایه ای است که عمود به زمین است و تنها امکان تغییر ارتفاع را به شما می دهد. این پایه ها برای نگه داشتن میکروفون های کاندنسر مناسب هستند.

پایه میکروفون صاف

پایه کوتاه همان طور که از اسمش بر می آید برای نگه داشتن میکروفون در ارتفاع پایین از سطح زمین طراحی شده است. این پایه ها برای برداشتن صدای کیک درام (Kick Drum) و آمپلی فایر گیتار بهترین گزینه هستند. در ساخت استودیو خانگی خود از آن غافل نشوید.

پایه میکروفون کوتاه

پایه های بوم با قابلیت خم شدن از وسط امکان نزدیک کردن میکروفون به منابع مختلف صدایی را می دهند. از این پایه ها برای مقاصد مختلفی می توان استفاده کرد.

پایه بوم با قابلیت خم شدن

ب- صفحه پاپ (Pop Screen): برای ضبط آواز به صفحه پاپ احتیاج پیدا خواهید کرد. این صفحه ها برای این ساخته شده اند تا جلوی صدای کوبنده ای که موقع ادای حروفی مثل «ب» و «پ» ایجاد می شود را بگیرند. همچنین این صفحه ها از میکروفون در مقابل رطوبتی که از دهان خواننده خارج می شود محافظت می کنند و استفاده از آنها به خصوص برای مراقبت از میکروفون های کاندنسر گران قیمت حتمن توصیه می شود.

صفحه پاپ

پ- کابل میکروفون: برای وصل کردن میکروفون به پری امپ یا میکسرتان احتیاج به کابلی با رابط اکس ال آر (XLR) در دو سر آن دارید: نر و ماده؛

برای ساخت استودیو از نوع دیجیتال و خانگی خود معمولا به ۵ تا ۱۰ متر از این کابل برای هر میکروفون احتیاج خواهید داشت. گرچه اصراری به خریدن گران قیمت ترین این کابل ها نیست ولی کابل های خیلی ارزان هم مشکلاتی مثل افت کیفیت صدا را به هم راه خواهند داشت. یکی از نام های معروف تولید کننده کابل های مرغوب، نیوتریک (Neutrik) است.

کابل میکروفون

ت- بلندگوهای مانیتور (Monitor Speakers): یکی دیگر از لوازم مهم مورد نیاز برای راه اندازی و ساخت استودیو، ضبط صدا بلندگوهای مانیتور هستند. برخلاف بلندگوهای استریوی خانگی که صدای خروجی را رنگ آمیزی می کنند، بلندگوهای مانیتور جوری طراحی شده اند تا صدایی خنثا داشته باشند. کاری که میکس نهایی آن با بلندگوهای مانیتور انجام شده باشد کم و بیش روی همه بلندگوهای دیگر (مثل بلندگوهای دستگاه پخش استریوی خانگی، بلندگوهای رایانه، بلندگوهای خودرو و…) صدای خوبی خواهد داد. در صورتی که اگر میکس نهایی موسیقی تان را روی بلندگوهای معمولی انجام دهید، کار تنها روی همان بلندگوها صدای خوبی خواهد داشت و صدایی که روی بلندگوهای دیگر خواهید شنید با آن چه موقع میکس انجام داده اید فرق خواهد داشت.

بلندگوهای مانیتور بسته به کیفیت و اندازه شان در قیمت های مختلفی عرضه می شوند. از آن جایی که استودیوهای دیجیتال خانگی معمولن اتاق خوابی کوچک هستند که به این منظور تغییر کاربری پیدا کرده اند باید در نظر داشته باشید که باید از بلندگوهای مانیتور میدان نزدیک (Near Field) استفاده کنید.

یکی از مشکلات کار در اتاق های کوچک این است که این اتاق ها باعث تشدید و پیچیدن فرکانس های پایین می شوند که در نهایت باعث افت دامنه کلی فرکانس ها می شوند. بلندگوهای مانیتور میدان نزدیک اما با حذف بخشی از فرکانس های بم این مشکل را از بین می برند. بلندگوهای مانیتور میدان نزدیک باید در فاصله کمی از شنونده قرار بگیرند و باید طوری نصب شوند که با شنونده یک مثلث متساوی الاضلاع را تشکیل دهند.

ساخت استودیو

ث- هدفون و تقویت کننده هدفون: یکی از لوازم مورد نیاز برای ضبط چندترکی (Multi-track Recording) هدفون است. شخصی که صدایش در حال ضبط شدن است احتیاج دارد صدای سازهای دیگر را که از قبل ضبط شده اند بشنود. در عین حال این صداها نباید بار دیگر و از طریق میکروفون ضبط شوند. این جاست که هدفون ها به کار می آیند. همچنین اگر بخواهید صدای دو یا چند موزیسین را هم زمان ضبط کنید باید برای هر کدام یک هدفون داشته باشید. در صورتی که کارت صوتی شما بیش تر از یک خروجی برای هدفون نداشته باشد شما احتیاج به یک تقویت کننده هدفون (Headphone Distribution Amplifier) خواهید داشت.

ساخت استودیو – خصوصیات صدایی اتاق ضبط

خصوصیات صدای اتاقی که ضبط در آن انجام می شود یکی از عوامل مهم تعیین کننده کیفیت محصول نهایی صوتی است. دو مسئله ای که در مورد اتاق ضبط باید در نظر گرفته شود یکی میزان نشت صدا به آن است و دیگری انعکاس صدا درون اتاق.

ساخت استودیو – نشت صدا

یکی از عوامل مهم تعیین کننده در میزان نشت صداهای ناخواسته به اتاق ضبط، محلی است که استودیوی دیجیتال خانگی شما در آن واقع شده است. با توجه به این نکته شما باید دست به اقداماتی برای کاستن از این صداهای ناخواسته بزنید.

فرض کنید استودیوی خانگی ضبط صدای شما در یکی از اتاق های خواب یک خانه معمولی در مرکز شهر واقع شده است. اصلی ترین منبع نشت صدا به استودیوی شما درها، پنجره ها و کانال های تهویه هوا هستند. بهترین روش برای مهار نشت صدا از طریق پنجره ها دوجداره کردن آن هاست. اگر چنین کاری از عهده شما خارج است، پوشاندن منافذ پنجره ها و نصب پرده هم می تواند به کاهش صداهای ناخواسته به داخل اتاق جلوگیری کند. درها هم بهتر است از جنس چوب یا فلز باشند. با گرفتن درز درها و پوشاندن ورودی کانال های تهویه هوا هم می توانید تا حد زیادی از نشت صداهای ناخواسته به درون اتاق ضبط جلوگیری کنید.

اگر استودیوی شما زیر طبقه دیگری واقع شده است باید برای کاستن سروصدای راه رفتن آدم ها در طبقه بالا هم فکری کنید یا می توانید جوری برنامه ریزی کنید که کار ضبط را موقعی انجام دهید که کسی در طبقه بالا حضور ندارد. البته این نکته را هم فراموش نکنید که نشت این صداهای ناخواسته تنها زمانی برای شما مشکل به وجود خواهند آورد که مشغول ضبط کردن صدای آواز یا سازهای آکوستیک (مثل گیتار آکوستیک) که صدای ضعیفی دارند هستید و مثلن موقع ضبط سازهایی که صدای بلندی دارند (مثل گیتار الکتریک و درامز (Drums)) وجود این صداها مشکلی برای ضبط به وجود نخواهند آورد.

یکی دیگر از منابع تولید صداهای ناخواسته وسایل تهویه هوا مثل کولرهای آبی، فن کوئل ها و پنکه ها هستند که باید موقع ضبط خاموش شوند. یخچال ها هم منبع تولید فرکانس های پایین صوتی هستند که بهتر است از اتاق ضبط خارج شوند.

ساخت استودیو – انعکاس صدا

خصوصیات آکوستیک اتاقی که شما به عنوان استودیوی خود انتخاب می کنید هم تا حد زیادی روی ضبط صدا تاثیر می گذارد. امواج صدایی تولید شده از منابع صوتی (مثل سازها و صدای انسان) با دیوارها، سقف و زمین برخورد کرده و به صورت طنین و پژواک به میکروفون باز می گردند. این صداها که به آن ریورب (Reverb) و اکو (Echo) گفته می شود معمولا صدای خوبی ندارند. همچنین وضعیت آکوستیک اتاق باعث می شود تا بعد از انعکاس صدا و بازگشت آن به میکروفون بعضی از فرکانس ها تقویت بشوند و برخی دیگر ضعیف که نهایتا باعث می شود که شما نتوانید صدای صاف و تمیز دلخواه تان را ضبط کنید.

در استودیوهای حرفه ای برای کاستن از انعکاس فرکانس های ناخواسته میانی و بالا، معمولا از فوم های مخصوص این کار استفاده می کنند که برای استفاده در استودیوی خانگی مقرون به صرفه نیست. بهترین روش برای مهار انعکاس صدا در استودیوی خانگی با توجه به محدودیت بودجه این است که با توجه به امکاناتی که در دسترس دارید از مواد و مصالحی که در بازار موجود است استفاده کنید تا از این صداهای ناخواسته بکاهید.

ساده ترین و ارزان ترین این مصالح پتو، یونولیت و شانه ی تخم مرغ هستند. در ضمن می توانید از منابع آموزشی بی شماری که از طریق اینترنت در دسترس هستند استفاده کنید تا با به کارگیری موادی چون فایبرگلاس، پشم شیشه، پلی استر و… صفحه های مهار صدا درست کنید و آن را در اتاق ضبط خانگی نصب کنید.

ساخت استودیو – جای گذاری میکروفون

تکنیک های استفاده از میکروفون تا حد زیادی به سلیقه شخصی افراد مربوط می شود. هر روشی که در رسیدن به صدای دلخواه شما از ساز و آواز و هر منبع صدایی دیگری کمک کند روش قابل قبولی است. هیچ روش ایده آلی برای جای گذاری میکروفون وجود ندارد. هیچ میکروفون خاصی هم نیست که بهترین میکروفون برای ضبط صدای خاصی باشد.

بهترین روش برای به دست آوردن نتیجه مطلوب آزمودن میکروفون های مختلف و جای گذاری آنها در وضعیت های متفاوت است. گرچه داشتن آگاهی در مورد خصوصیات میکروفون ها، سازها و صداها و خصوصیات اتاق ضبط، فرآیند رسیدن به نتیجه دل خواه را سریع تر و راحت تر خواهد کرد. اما نکات کلیدی ای که برای برداشتن صدای هر منبع صوتی ای باید در نظر داشته باشید به شرح زیر است:

۱- از میکروفونی استفاده کنید که دامنه صوتی منبع صدایی تان را پوشش دهد.

۲- میکروفون را با فاصله های مختلف و در حالت های متفاوت نسبت به ساز یا منبع صدایی تان قرار دهید و براساس صدایی که در بلندگوهای مانیتور (Monitor Speakers) خود می شنوید این جای گذاری را تغییر دهید تا به نتیجه دلخواه تان دست پیدا کنید.

۳- در خیلی از موارد به خاطر مشکلات عایق بندی صوتی اتاقی که در آن ضبط می کنید، با حجم زیادی از صداهای ناخواسته محیطی مواجه خواهید شد. در این مواقع میکروفون را تا حد ممکن به قسمتی از ساز که صدای آن از همه بلندتر است نزدیک کنید. باز هم با امتحان کردن میکروفون های مختلف و عوض کردن جای قرار گرفتن آنها، سعی کنید که به صدای دلخواه تان برسید.

ساخت استودیو – صدای خواننده

شرایط ایده آل برای ضبط صدای خواننده این است که صدای او را از اتاق مرده (Dead Room) ضبط کنید تا میزان وجود صدای محیط در ترک (Track) ضبط شده تان به حداقل برسد.

در صورت نداشتن این شرایط باید به خاطر بسپارید که با تغییر فاصله خواننده نسبت به میکروفون می توانید میزان نسبت صدای آواز او را به صدای محیط تنظیم کنید. هر چه خواننده به میکروفون نزدیک تر باشد صدای مستقیمی که برداشته می شود نسبت به صدای محیط بیشتر خواهد شد. بکارگیری این روش ها تا حد زیادی می تواند به کاستن از صداهای ناخواسته محیطی کمک کند.

زاویه قرار گرفتن میکروفون نسبت به خواننده باید طوری باشد که میان بینی و دهان او را نشانه گرفته باشد تا صدای او را به طور کامل بردارد. گرچه میکروفون باید درست رو به روی خواننده قرار بگیرد، با متمایل کردن این زاویه به چپ یا راست به میزانی ناچیز می توان تا حد زیادی از صدای کوبنده حروف صامتی مثل «پ»، «ب»، «د» و «ت» کاست. همچنین استفاده از صفحه پاپ (Pop Screen) هم تا حد زیادی به این کار کمک می کند و استفاده از آن در هنگام ضبط صدای خواننده توصیه می شود.

ساخت استودیو – گیتار آکوستیک و دیگر سازهای زهی

گیتار آکوستیک و اغلب سازهای زهی به خاطر صدای ضعیفی که دارند بهتر است در اتاق مرده (Dead Room) یا در اتاقی که کاملا از نظر صدا عایق بندی شده است ضبط شوند. فراموش نکنید که باز هم آزمودن میکروفون های مختلف و جای گذاری های متفاوت بهترین راه برای به دست آوردن صدای دقیق و دلخواه برای گیتار آکوستیک و دیگر سازهای زهی است.

برای ضبط صدای گیتار آکوستیک بهتر است میکروفون را در فاصله ی ۷ تا ۱۵ سانتیمتری ساز قرار دهید طوری که به سمت سوراخ کاسه آن نشانه رفته باشد. همچنین در صورت امکان میکروفون دیگری از همان نوع را ۱۰ سانتیمتر عقب تر از میکروفون اول قرار دهید. این کار به شما اجازه می دهد که علاوه بر صدای ساز، المان هایی از صدای محیط را هم داشته باشید. ترکیب این دو صدا در مرحله میکس به شما امکانات جالبی خواهد داد.

شیوه هایی که به آن اشاره شد را می توانید برای هر ساز آکوستیک دیگری هم به کار ببرید. سعی کنید میکروفون را در نقاط مختلف اطراف ساز قرار دهید و به تغییر جنس صدا گوش کنید. به زودی در خواهید یافت که نقاط مختلفی که صدا از آنها برداشته می شود خصوصیات متفاوت صدایی را به دست خواهند آورد.

بعد از مدتی که این کار را تمرین کنید گوش شما به مرور برای پیدا کردن نقاط شیرین صدایی سازها تربیت می شود. همچنین نوازنده و نوع موسیقی ای که نواخته می شود هم در تصمیم گیری در مورد انتخاب صدای مطبوع اهمیت دارد.

ساخت استودیو – سازهای تقویت شده

یکی دیگر از منابع صوتی که طیف گسترده ای از شخصیت های صدایی را در بر می گیرد بلندگوها یا سازهایی هستند که صدایشان به وسیله ی آمپلی فایر (Amplifier) تقویت می شود. هر بار که بخواهید صدای سازهایی مثل گیتار الکتریک، گیتار بیس و… را ضبط کنید با این شخصیت های صدایی برخورد خواهید داشت. در هنگام ضبط کردن صدای آمپلی فایر گیتارها هر چه میکروفون را نزدیک تر به مرکز بلندگوی مخروطی شکل آمپلی فایر قرار دهید صدای واضح و گزنده تری خواهید داشت.

از طرف دیگر هر چه میکروفون را دورتر از مرکز و به گوشه های آمپلی فایر تغییر مکان دهید صدای نرم تر و آرام تری خواهید داشت. روش متداول برداشتن صدای آمپلی فایرها این است که تا سر حد امکان میکروفون را نزدیک به بلندگو قرار دهید. گرچه این شیوه برای برداشتن صدای آمپلی فایر در اجراهای زنده و برای جلوگیری از مشکل باز خورد صدا (Feedback) بسیار مفید است اما برداشتن صدای مطبوع از آمپلی فایرها هم مثل سازهای آکوستیک، با قرار دادن میکروفون با فاصله ای بیشتر از آنها میسر می شود.

این کار به شما این امکان را می دهد تا صدایی از آمپلی فایرها بردارید که شخصیت صدای ساز تقویت شده را بهتر نمایان کند. همچنین با افزودن میکروفون دیگری با فاصله بیشتر از میکروفون اول می توانید صدایی داشته باشید که المان های محیط ضبط را هم در خود داشته باشد و با ترکیب این دو صدا در مرحله میکس و با به کار بردن خلاقیت در برقراری تعادل بین این دو صدا به صدای بهتری دست پیدا کنید.

باید در نظر داشته باشید که موقعیت و جای قرار گرفتن آمپلی فایر هم روی صدایی که تولید می کند تاثیر بارزی دارد. مثلا اگر آمپلی فایر را روی فرش یا موکت قرار دهید از شفافیت و روشنایی صدایش کاسته خواهد شد. همچنین با قرار دادن آمپلی فایر بالاتر از سطح زمین از فرکانس های پایین آن کاسته خواهد شد. فاصله آمپلی فایر از دیوارها و اشیا هم می تواند صدای آن را تغییر دهد. در نهایت مثل آنچه قبل تر گفته شد، آنقدر جای آمپلی فایر و میکروفون را تغییر دهید تا به صدای دل خواه تان دست پیدا کنید.

ساخت استودیو – درامز (Drums) و سازهای کوبه ای

درامز (یا به قول قدیمی ترها جاز) یکی از پیچیده ترین منابع صدایی برای ضبط کردن است. گرچه روش های متفاوتی برای ضبط کردن این ساز وجود دارد اما دانستن برخی از تکنیک ها و اصول متداول شما را در این کار کمک خواهد کرد.

به خاطر تنوع صدای زیادی که بخش های مختلف این ساز دارد بهترین کار این است که ابتدا این قسمت ها را به عنوان سازهای مجزا یا حداقل هر چند قسمت را به عنوان یک گروه سازی در نظر بگیرید: کیک (Kick)، اسنر (Snare)، تام ها (Toms) و سنج ها (Cymbals).

نکته مهم دیگر برای صدابرداری از درامز توجه به تاثیری است که استفاده از میکروفون های مختلف با خصوصیات متفاوت بر روی صدای ضبط شده می گذارند. در زیر به توضیح تکنیک های اولیه برای گرفتن صدای قسمت های مختلف درامز خواهیم پرداخت:

درامز

۱- کیک درام (Kick Drum): کار کیک درام ایجاد صداهای کوبه ای مقطع و پر انرژی در فرکانس های پایین است. این صدا کمک به ایجاد الگوی ریتمیک در آهنگ می کند. قدرت صدایی کیک درام بر دو بخش متمرکز است: صدای خیلی بم و اتک (Attack) که حاصل ضربه ای است که به طبل وارد می شود.

میکروفونی که به درد برداشتن چنین صدایی می خورد باید از توانایی خوبی برای برداشتن صداهای بم و فرکانس های پایین برخوردار باشد و همچنین بتواند حالت کوبه ای صدای کیک درام را تقویت کند. میکروفون به کار گرفته شده برای این کار بهتر است درون طبل قرار داده شود و به سمت چکش ساز نشانه گرفته شود. برای کاستن از خاصیت کوبشی صدا می توانید میکروفون را با کمی زاویه از چکش ساز قرار دهید.

۲- اسنر درام (Snare Drum): صدای اسنر درام تیزترین صدا در مجموعه است و کار آن تقریبن همیشه به وجود آوردن ضرب آهنگ است؛ ضرب آهنگی که در موسیقی امروزی همان جایی است که می توانید با آن روی آهنگ دست بزنید. اسنر درام صدایی کوبه ای یا ضربه ای با ماندگاری خیلی کم دارد. معمولا برای برداشتن صدای این ساز از میکروفون کاردیوئید (Cardioid) استفاده می شود که در گوشه بالای آن جایگذاری می شود.

۳- های هت ها (Hi-Hats): صدای این سنج ها کوتاه و با فرکانسی بالاست که به نگه داشتن زمان آهنگ کمک می کند. این سنج ها همچنین روی پدالی نصب می شوند که در هنگام نواختن به نوازنده قابلیت باز شدن دو سنجی که روی هم قرار گرفته را می دهد. در این حالت، های هت صدایی شل تر و آزادتر به وجود خواهد آورد. در بیشتر مواقع صدای های هت ها را با نصب میکروفون های حساس به فرکانس های بالا که بالای سر مجموعه درامز نصب می شوند می توان برداشت. همچنین در صورت نیاز می توان یک میکروفون جدا را در فاصله ده سانتی متری از سنج ها و دور از نقطه ای که هنگام بسته شدن باعث ایجاد جریان تند هوا می شود نصب کرد.

۴- تام تام ها (Tom Toms): در حالی که کیک درام و اسنر، الگوی ریتمیک پایین و بالای آهنگ را به وجود می آورند، تام ها (Toms) طبل هایی هستند که از بم به زیر کوک می شوند تا فضای صدایی بین کیک و اسنر را پر کنند. کیفیت اتک (Attack) صدای تام ها مشابه اسنر است با این تفاوت که ماندگاری صدای آنها کمی بیشتر از اسنر است. برای برداشتن صدای تام ها می توانید میکروفون های مجزا را بالای سر هر کدام از طبل ها و نزدیک به گوشه آن قرار دهید و صدای میکروفون ها را در میکس از یک سمت به سمت دیگر هدایت کنید تا حس و درکی از فضا به وجود بیاورند. راه ساده تر برای صدابرداری از تام ها هم استفاده از تنها یک میکروفون و قرار دادن آن بین دو طبل است.

۵- میکروفون های بالای سر (Overheads Microphones): در نهایت و با استفاده از یک جفت میکروفون کاندنسر حساس به فرکانس های بالا که در سمت چپ و راست و بالاتر از مجموعه درامز نصب می کنید می توانید یک صدای کلی از سنج ها که در جلو راندن ریتم آهنگ نقش مهمی به عهده دارند بردارید.

اگر تا همین دهه ۱۹۶۰ میلادی کسی تصمیم می گرفت موسیقی ضبط کند باید یک گروه موسیقی را دور هم جمع می کرد، تمرین شان می داد و اجرای زنده یشان را ضبط می کرد. در این میان اگر یکی از موزیسین ها مرتکب اشتباهی در نواختن می شد، تمام گروه باید از اول آهنگ را می زدند و عملیات ضبط باید دوباره انجام می شد!

خوشبختانه در زمان حاضر دیگر این مشکل وجود ندارد و شما نه تنها می توانید آهنگ خودتان را بسازید، بلکه می توانید خودتان به تنهایی همه سازها را هم بنوازید و آهنگ تان را ضبط کنید. همچنین می توانید بدون نیاز داشتن به کس دیگری و با اضافه کردن لایه های دیگر یا به عبارت دیگر با مالتی ترک کردن (Multitracking) به غنای صدای موسیقی تان بیافزایید.

ضبط چند کاناله (Multitrack Recording) در حقیقت فرآیند ضبط هر ساز یا منبع صدایی (یا هر گروه از سازها) به طور مجزاست به طوری که بعدتر هم این لایه های صدا به طور جداگانه قابل دسترسی و باز پخش باشند.

دستگاه پخش سی دی یا کاست خانه یا ماشین تان را در نظر بگیرید. تمام صداهایی که از آن می شنوید از یک جفت کانال استریو (کانال چپ و کانال راست) بیرون می آیند. شما امکان این را دارید که صدا را کم یا زیاد کنید یا با اکولایزر جنس صدا را تغییر دهید. اما روی تک تک صداها کنترلی ندارید و برای مثال نمی توانید صدای یکی از سازها را کم و زیاد کنید یا جنس آن را تغییر دهید. ضبط چند کاناله اما روش ضبطی است که به شما امکان انجام این کارها را می دهد:

۱- اعمال تغییرات مختلف روی صدای سازها به طور مجزا

۲- کم و زیاد کردن و تنظیم قدرت صدای هر کدام از سازها یا صداهای ضبط شده نسبت به بقیه سازها

۳- خلق اجرای موسیقی ای که در حقیقت هرگز اتفاق نیفتاده است.

ساخت استودیو – آماده شدن برای ضبط

قبل از اینکه بتوانید دکمه ضبط روی نرم افزار خود را فشار دهید باید چند چیز را تنظیم کنید. اول از همه باید ساز یا صدایی که می خواهید ضبط کنید را پیدا و انتخاب کنید. سپس باید میزان مناسب صدایی که به نرم افزار ضبط می فرستید را تنظیم کنید تا صدا خیلی کم یا خیلی زیاد نباشد. در آخر هم باید مشخص کنید که در هنگام ضبط کردن چه صداهایی را می خواهید بشنوید و چه صداهایی را نمی خواهید بشنوید. در ادامه تک تک این مراحل را به صورت کامل توضیح داده ایم.

ساخت استودیو – راه اندازی آهنگ

قبل از هر کاری باید از منوهای نرم افزار دی ای دبلیو (DAW) یک چیدمان جدید (که در نرم افزارهای مختلف نام های متفاوتی دارد) را به وجود بیاورید. ممکن است در این هنگام یا موقعی که قصد اضافه کردن یک ترک (Track) جدید را دارید، نرم افزار از شما بخواهد که کیفیت صدایی که قصد دارید ضبط کنید را برایش مشخص کنید. کیفیت صدای دیجیتال به دو شاخص اصلی بستگی دارد:

  • نرخ نمونه گیری (Sample Rate)
  • عمق بیت (Bit Depth)

نرخ نمونه گیری عددی است که تعداد دفعاتی را در هر ثانیه نشان می دهد که یک نمونه از صدا توسط نرم افزار ضبط برداشته می شود. گزینه های معمول نرخ نمونه گیری ۳۲، ۴۴.۱، ۴۸، ۸۸.۲، ۹۶، ۱۷۶.۴ و یا ۱۹۲ کیلوهرتز هستند که با بالا رفتن این نرخ کیفیت صدای ضبط شده هم افزایش پیدا می کند.

اگرچه بهتر است برای ضبط صدا از نرخ های نمونه گیری بالا استفاده کنید ولی فراموش نکنید که در برخی موارد مجبورید فایل خروجی ای با نرخ نمونه گیری پایین تر به وجود بیاورید. مثلن برای درست کردن سی دی های صوتی (Audio CD) باید حتما از نرخ نمونه گیری ۴۴.۱ کیلوهرتز استفاده کنید.

کارت صداهای پیشرفته به شما اجازه انتخاب عمق بیت (Bit Depth) برای ضبط را می دهند. گزینه های معمول عمق بیت ۱۶، ۲۴ و ۳۲ هستند و حجم اطلاعات صدای ذخیره شده در هر واحد صدای دیجیتال (که بالاتر توضیح داده شد) را نشان می دهد.

اگرچه بهتر است برای دست یافتن به کیفیت صدای بهتر بالاترین عمق بیتی که کارت صدای تان به شما عرضه می کند را برای ضبط انتخاب کنید، اما فراموش نکنید که بیشتر دستگاه های پخش صدا قادر به بازپخش فایل های صوتی با عمق بیت بیشتر از ۱۶ نیستند.

ساخت استودیو – انتخاب منبع صدا

انتخاب منبع صدا در حقیقت انجام تنظیماتی است که سیگنال میکروفون یا ساز شما را به ترک (Track) مورد نظرتان هدایت می کند. برای انتخاب منبع صدا باید مراحل زیر را انجام دهید:

۱- ابتدا پیچ دریافت صدا (Gain Knob) و فیدر صدا (Fader) را روی میکسر یا کارت صدای خود ببندید تا از ایجاد سر و صدای ناخوشایند در هنگام انجام اتصالات جلوگیری شود.

۲- کابل میکروفون یا ساز خود را در ورودی مورد نظر (که بر روی میکسر، کارت صدا یا پری امپ -Pre-Amp- وجود دارد) فرو کنید.

۳- در نرم افزار ضبط دیجیتال خود ترکی (Track) که می خواهید روی آن ضبط کنید را انتخاب کنید و ورودی صدای مورد نظرتان را بر روی آن ترک به عنوان اینپوت (Input) انتخاب کنید. برای این کار باید در نرم افزار ضبط دیجیتال خود به دنبال منوی ورودی/خروجی (I/O) بگردید. این پروسه چندان پیچیده نیست و در بیشتر نرم افزارها هم شبیه هم هست.

۴- سپس هم ترک مورد نظر و هم محیط نرم افزار را در حالت آماده ضبط یا به اصطلاح آرم (Arm) قرار دهید. تقریبا در تمام نرم افزارهای ضبط دیجیتال دکمه آرم (Arm) شبیه دکمه ضبط روی دستگاه های ضبط و پخش صداست و به آسانی قابل تشخیص است.

ساخت استودیو – تنظیم سطح صداها

سیگنال صدا از منبع صوتی تا رسیدن به نرم افزار ضبط دیجیتال از چند مرحله عبور می کند. به مسیری که صدا در طول این مسیر طی می کند تا از میکروفون و یا ساز به نرم افزار ضبط برسد را زنجیره سیگنال (Signal Chain) می نامند. مثلا برای ضبط کردن صدای آواز شما ابتدا آن را با میکروفون بر می دارید و سپس این سیگنال را به پری امپ (Pre-Amp) می خورانید.

بعد از آن و در صورتی که از پری امپ جدا استفاده کرده باشید، سیگنال را باید به میکسر و یا کارت صوتی تان هدایت کنید تا از طریق تبدیل گر آنالوگ به دیجیتال (A/D Converter) آن را در نرم افزار ضبط خود دریافت کنید.

برای گرفتن بهترین صدا باید در تمام این مراحل کاملا حواستان به قدرت یا سطح سیگنال باشد. اگر سطح سیگنال در یکی از این مراحل خیلی زیاد باشد مجبور خواهید شد که در مرحله بعد از آن بکاهید. یا اگر سطح سیگنال در یک مرحله خیلی پایین باشد مجبورید در مرحله بعد آن را تا جایی که امکانش را دارید افزایش دهید که ممکن است به کیفیت سیگنال و در نهایت کیفیت صدایی که به نرم افزار ضبط دیجیتال تان می رسد صدمه بزند.

ساخت استودیو – گرفتن صدای دلخواه

بعد از آن که سطح صداها را تنظیم کردید نوبت آن می رسد که روی تنظیم ریزه کاری های منابع صدایی مثل تنظیم ای کیو (EQ) و افکت ها (Effects) تمرکز کنید.

– ای کیو (EQ): استفاده از ای کیو (EQ) بر روی میکروفون ها با هدف حذف کردن فرکانس هایی که به درد نمی خورند و بعدتر ایجاد مزاحمت خواهند کرد در این مرحله بسیار مفید خواهد بود. البته باید مراقب باشید که در این مرحله دچار وسواس نشوید؛ چون بعدتر و در مرحله میکس هم برای تنظیم ای کیو (EQ) فرصت خواهید داشت ولی مثلا معمولا برای گرفتن صدای گیتار بیس (Bass Guitar) و کیک درام (Kick Drum) خوب است مقداری از فرکانس های میانی (Mid-range Frequencies) حذف شود تا این صداها بعدا و هنگام میکس (Mix) مشکلی برای شما به وجود نیاورند. همچنین به خاطر داشته باشید که بعد از انجام تنظیمات ای کیو باید دوباره سطح صداها را که در اثر این تنظیمات جدید تغییر کرده اند هم کنترل و در صورت نیاز دوباره تنظیم کنید.

– افکت های صدایی (Sound Effects): یکی از مسائلی که همیشه در مورد آن بحث است این است که آیا بهتر است افکت های صدایی مانند ریورب (Reverb)، دیلی (Delay)، کروس (Chorus) و… را به همراه ساز و آواز ضبط کرد یا اینکه آنها را بعدا و در موقع میکس اضافه کرد.

صدابرداران حرفه ای و مهندسان صدا معمولا در مورد ضبط کردن افکت های صدایی هشدار می دهند و آن را کار خوبی نمی دانند. دلیل آن هم این است که صدای ضبط شده به همراه افکت کمتر قابل تغییر است و این باعث دشوار شدن کار در مراحل میکس خواهد شد.

اما از طرف دیگر ضبط کردن صدا به همراه افکت خاصی به شما این اجازه را می دهد که از یک دستگاه پردازشگر افکت به دفعات و برای سازهای مختلف استفاده کنید. همچنین در برخی موارد افکت به کار گرفته شده توسط موزیسین و خواننده ممکن است در کیفیت اجرایش نقش مهمی بازی کند و نبودن آن باعث بروز مشکلاتی در نوازندگی یا خوانندگی او شود. استفاده از افکت های متعدد در نرم افزار ضبط دیجیتال هم ممکن است باعث اشغال شدن بیش از حد پردازشگر رایانه تان شده و مشکلاتی مثل قطع شدن و ایجاد صداهای ناخواسته در موقع ضبط و نهایتا خرابی صدای ضبط شده را باعث شود.

با این همه نهایتا گرفتن این تصمیم که صدای سازهای تان را به همراه افکت ضبط کنید و یا افکت ها را بعدا و در مرحله میکس به آن اضافه کنید به عهده خودتان است. اگر فکر می کنید دقیقا به صدایی که می خواهید دست پیدا کرده اید، سازتان را با افکت هایش ضبط کنید و اگر در مورد افکت ها مطمئن نیستید، این کار را برای بعد و مرحله میکس بگذارید.

ساخت استودیو – انتخاب منبع صدا برای انجام مانیتور (Monitoring)

خواننده ها و نوازنده ها برای ضبط کردن لایه های مختلف صدا احتیاج دارند که صدای خود یا سازشان را در هنگام ضبط بشنوند. برای این کار شما باید منبع مانیتورینگ خود را به درستی انتخاب کنید تا بتوانید دقیقا صداهایی که نیاز دارید را بشنوید.

مثلا علاوه بر اینکه باید صدایی که در حال ضبط شدن است را بشنوید تا مشکلاتی از قبیل دیستورت شدن صدا (Distortion) را تشخیص داده و آن را بر طرف کنید، همچنین برای ضبط چند لایه و اووردابینگ (Overdubbing) باید بتوانید صدای سازهایی که از قبل ضبط شده را هم بشنوید.

برای این کار تنظیمات ورودی/خروجی (I/O) در ترک (Track) مورد نظرتان را پیدا کنید و خروجی (Output) آن را به مستر ترک (Master Track) یا ترک نهایی هدایت کنید.

حالا باید سیگنال هدایت شده به مستر ترک (که از ترکیب صدای ترک های موجود در آهنگ تان است) را به خروجی یک و دوی کارت صدای تان هدایت کنید. البته بسته به نرم افزار و سخت افزاری که در اختیار دارید برای هدایت صدا به خروجی های مختلف گزینه های متفاوتی خواهید داشت که با مراجعه به کاتالوگ و راهنمای تجهیزات تان می توانید از آنها با خبر شوید.

برای انجام اوورداب (Overdub) هم تنها کافی است که بنا به نیازتان صداهایی که از قبل و روی ترک های مختلف فایل تان ضبط کرده اید را برای مونیتورینگ (Monitoring) کم و زیاد کنید. مثلا اگر شنیدن صدای یکی از سازها در هنگام ضبط برای نوازنده یا خواننده دیگر مشکلی به وجود می آورد با کم کردن آن در میکس می توانید این مشکل را بر طرف کنید. فرض کنید برای مثال صدای گیتاری که از قبل ضبط شده باعث از دست رفتن تمرکز خواننده اصلی و اشتباه خواندنش در هنگام ضبط کردن صدای خودش بشود. در این موقع به راحتی و با استفاده از فیدر (Fader) نرم افزار، صدای گیتار را تا جایی که خواننده می خواهد پایین بیاورید تا مشکلی برای اجرای او به وجود نیاورد.

ساخت استودیو – ذخیره کردن پروژه

بعد از ضبط کردن موفقیت آمیز هر ترکی که فکر می کنید به دردتان می خورد و می خواهید آن را نگهدارید، پروژه یتان را ذخیره (Save) کنید. این کار به سادگی و همان طور که در نرم افزارهای دیگر رایانه ای انجام می شود با انتخاب گزینه ذخیره (Save) از منوهای برنامه قابل انجام است.

مثل بقیه پروژه هایی که روی کامپیوترتان انجام می دهید، خوب است که بعد از انجام هر مرحله از کار، پروژه یتان را ذخیره کنید تا در صورت به وجود آمدن مشکل، فایل های صدای تان را از دست ندهید و زحمات تان به هدر نرود.

بعد از به پایان رساندن کار ضبط، تدوین و ویرایش صداها نوبت آن می رسد که این تکه های جدای صوتی به موسیقی تبدیل شوند. به کار ترکیب این صداها در ادبیات ضبط صدا میکس (Mix) گفته می شود.

میکس کردن شامل کارهایی مانند این موارد است:

  • ای کیو کردن (EQing) یا هم آهنگ کردن فرکانس صداهای مختلف
  • انجام پنینگ استریو (Stereo Panning) با راندن صداهای مختلف به بلندگوی چپ و راست میکس
  • اضافه کردن افکت های صدایی متداول به آهنگ که به تاثیرگذاری آهنگ و جلو راندن روایتی که مد نظر هنرمند است کمک می کند.

مرحله میکس از اهمیت خیلی بالایی در مراحل تولید آهنگ یا محصول صوتی برخوردار است.

همان قدر که صداهای مختلفی که در موقع ضبط کردن بر می دارید روی حس و حال کار نهایی تاثیر می گذارد، به همان اندازه ترکیب صداهای ضبط شده و جوری که آنها را میکس می کنید هم بر روی محصول نهایی تاثیر دارد و یک تغییر یا تنظیم کوچک و به نظر بی اهمیت می تواند تاثیر خیلی زیادی روی کار و آن طور که روی شنونده اش اثر می گذارد داشته باشد.

البته باید گفت که میکس کردن کاری است سلیقه ای و روش های بی شماری برای انجام آن و برقراری رابطه بین صداهای ضبط شده در آهنگ وجود دارد. مثلن ممکن است در هنگام کار دریابید که برای آهنگ شما بیشتر از یک میکس مناسب است. برای همین به خود اجازه آزمودن روش های مختلف را بدهید و از درست کردن میکس های مختلف برای یک آهنگ نهراسید.

نکته ای که در هنگام میکس کردن باید به یاد داشته باشید این است که هدف اصلی از میکس کردن به وجود آوردن ترکیب و چیدمانی از صداهای ضبط شده است جوری که در آن صدای سازها و آواز و دیگر صداهای ضبط شده بدون این که دیگری را بپوشانند یا مختل کنند، به خوبی شنیده شوند. برای دست یافتن به این هدف باید کارهای زیر را انجام دهید:

  • از میان صداهای ضبط شده آنهایی را برای استفاده در میکس نهایی انتخاب کنید که به تقویت حس و حال آهنگ کمک می کنند. همچنین از به کار گرفتن بخش هایی که به نظرتان به درد نمی خورند یا باعث کم اثر شدن بخش های بهتر آهنگ می شوند خودداری کنید.
  • سطح صدای سازهای مختلف (Volume) را طوری نسبت به هم تنظیم کنید که بخش هایی از میکس پشت بخش دیگر دفع نشود و به گونه ای نباشد که صدای ساز آن قدر بلند باشد که صدای آواز و سازهای دیگر در میکس نهایی شنیده نشود.
  • اکولایزر یا ای کیو (EQ) را به گونه ای برای هر کدام از سازها تنظیم کنید که فضای کافی برای صدای سازهای دیگر باقی بماند. این به آن معنی است که برای هر ساز باید از فرکانس هایی که باعث تداخل با سازهای دیگر می شود بکاهید. همچنین فرکانس هایی که صدای یک ساز را در میکس تان واضح تر و مشخص تر می کند را تقویت کنید.
  • از امکانات پن استریو (Stereo Panning) بهره بجویید تا صدای هر سازی را در جای مناسبش در سمت چپ یا راست زمینه استریو (Stereo Field) قرار دهید تا صدای سازتان طبیعی تر به نظر برسد یا تاثیری که مد نظرتان است را به ایجاد کند. همچنین قابلیت پن استریو به شما این اجازه را می دهد که در میکس نهایی به سازها و صداهای مختلف به خصوص آنهایی که فرکانس های نزدیک به هم دارند فضای کافی بدهید تا با وضوح بالا صدا بدهند.
  • برای جایگذاری سازهای مختلف نسبت به یکدیگر، در جلو یا عقب میکس یا برای به دست آوردن صدای مورد نظرتان از افکت های صدایی (Sound Effects) مثل ریورب (Reverb) و دیلی (Delay) استفاده کنید.

 

ساخت استودیو – چند نکته مفید قبل از شروع میکس

قبل از اینکه بخواهید کار میکس را شروع کنید می توانید با در نظر داشتن چند نکته و انجام چند کار خود را در فضای مناسب میکس کردن قرار داده و آماده انجام این کار شوید.

به یاد داشته باشید که هر چند وقت یک بار در طول میکس و در مراحل مختلف کار خوب است یک قدم به عقب برگردید و کار را نه از دید موزیسینی که آن را نواخته و ضبط کرده، بلکه با قرار دادن خود به جای مخاطب یا شنونده عام و با فاصله و از دید (و گوش) او ببینید (و بشنوید).

۱- خوب است به این فکر کنید که موسیقی شما به چه سبک یا استایلی از موسیقی نزدیک و شبیه است. بعد به چند آهنگ مورد علاقه یتان از همان سبک به دقت گوش کنید تا دریابید که چه طور جنس صداها و نواها و ترکیب یا میکس (Mix) آنها با هم حس و حال آهنگ را به وجود آورده است. برای این کار حتما از بلندگوهای مانیتور (Monitor) خود استفاده کنید و حواس تان باشد که صدا را خیلی بلند نکنید که باعث خسته شدن گوش تان شود.

۲- بدون استفاده از ای کیو (EQ) و افکت های صوتی (Sound Effects) یک میکس نمونه درست کنید و به آن گوش دهید. موقع گوش دادن به این میکس به جای اینکه مثل یک تهیه کننده موسیقی فکر کنید، سعی کنید خود را جای یک شنونده معمولی موسیقی قرار دهید.

به بخش های مختلف ضبط شده گوش بدهید و ببینید کدام قسمت ها به نظرتان بهتر و کدام قسمت ها بد به گوش می رسند. حواس تان باشد که در این مرحله خیلی به صداها و کیفیت تولید آنها نباید توجه کنید بلکه باید دریابید کدام یک از سازها، ملودی ها و هارمونی ها یا بخش های نواخته شده شما را به عنوان یک شنونده معمولی بیشتر به خود جذب می کنند.

۳- یک کاغذ و قلم آماده کنید و همین طور که مشغول گوش دادن به آهنگ هستید اینکه کدام بخش ها را می خواهید در میکس نگه دارید و کدام را نه و ایده های دیگر خود را یادداشت کنید. مثلا ممکن است به این نتیجه برسید که ملودی گیتاری که در تمام طول آهنگ نواخته و ضبط کرده اید را از بخش اول حذف کنید و صدایش را قطع کنید. یا مثلا تصمیم بگیرید که اگر سه گیتار ریتم در آهنگ دارید، صدای گیتار سوم را به سمت راست هدایت کنید (Panning) و دو گیتار دیگر را نزدیک به مرکز نگه دارید. معمولا در چند بار اولی که به میکس تان گوش می دهید ایده های خیلی زیادی به ذهن تان خواهد آمد. سعی کنید همه این ایده ها را یادداشت کنید تا بعدا بتوانید آنها را امتحان کنید.

ساخت استودیو – اکولایز کردن یا ای کیو (EQing)

سازهای مختلف دامنه وسیعی از فرکانس ها را تولید می کنند. اگر در میکس نهایی بخشی از دامنه فرکانس ها را صدای دو یا چند ساز با هم اشغال کنند باعث می شود که این فرکانس ها با هم تداخل کنند و نتیجه کار صدایی کدر و غیر واضح بدهد.

هدف اصلی از ای کیو کردن (EQing) در هنگام میکس در حقیقت کم کردن از این تداخل و همچنین تقویت فرکانس هایی که شخصیت هر ساز یا صدا را در خود دارند است. برای رسیدن به این هدف باید در هنگام میکس، با استفاده از اکولایزرهای موجود در نرم افزار ضبط دیجیتال خود به طور جداگانه به ای کیو کردن (EQing) هر کدام از سازها بپردازید و فضای کوچکی در همان قسمت از دامنه فرکانس ها برای آن ساز به وجود بیاورید.

اینکه چه قسمتی از دامنه فرکانس ها را به چه سازی اختصاص بدهید بستگی به سلیقه شما دارد ولی معمولا فرکانس های پایین را به گیتار بیس، کیک درام و سازهای دیگری که صدای بم دارند اختصاص می دهند، فرکانس های میانی را برای گیتار، پیانو، صدای خواننده مرد، طبل ها و… در نظر می گیرند و صدای سنج ها و خواننده زن را در فرکانس های بالاتر جایگذاری می کنند.

جدول زیر راهنمای خوبی است برای فهمیدن شخصیتی صوتی ای که بخش های مختلف دامنه فرکانس ها به وجود می آورند:

شخصیت صدایی فرکانس
صدا را گرم می کند و به بم بودن آن می افزاید ۲۰-۱۰۰Hz
از وضوح صدای بعضی از سازها می کاهد و صدای بعضی دیگر را پر تر می کند ۱۰۰-۲۰۰Hz
صدایی مثل درون یک جعبه می دهد ۳۵۰-۴۵۰Hz
به عمق و حجم صدا می افزاید ۷۵۰-۸۵۰Hz
به حالت کوبشی بعضی سازها می افزاید و صدای بعضی دیگر را تو دماغی می کند ۱-۲kHz
به حضور یک صدا می افزاید ۲-۵kHz
صدای بعضی سازها را خشن می کند ۵-۸kHz
وضوح و شفافیت صدا را تقویت می کند ۸kHz  به بالا

ساخت استودیو – استفاده از میدان استریو (Stereo Field)

اگر چشم هایتان را موقع گوش دادن به موسیقی زنده در یک کنسرت ببندید می توانید از طریق صدایی که به گوش تان می رسد جای هر سازی را روی سن اجرا تشخیص بدهید. مثلا می توانید بفهمید که صدای گیتار الکتریک از سمت چپ سن به گوش می رسد و صدای ساز دیگری از سمت راست و صداهای دیگر از مرکز صحنه به گوش می رسند. همین طور از روی صدای سازها می توانید به جلو یا عقب بودن آنها بر روی سن پی ببرید. به مجموع این صداها و طوری که به گوش می رسند میدان استریو (Stereo Field) گفته می شود.

جای قرار گرفتن صداها از چپ به راست و از جلو به عقب میدان استریو را به وجود می آورد. در هنگام ترکیب صداها یا میکس (Mix) شما می توانید با میدان استریویی که به وسیله بلندگوی چپ و راست دستگاه های پخش صدا به وجود می آید سازهای تان را هر جا که می خواهید قرار دهید.

این کار با استفاده از امکان پنینگ (Panning) که بر روی هر ترک ضبط شده در نرم افزار ضبط دیجیتال تان وجود دارد و به شما امکان هدایت آن صدا به بلندگوی چپ یا راست را می دهد میسر است. همچنین با استفاده از افکت های صدایی مثل ریورب یا دیلی در هنگام میکس می توانید صدای سازها را جلو یا عقب میدان صوتی بلندگوها قرار دهید.

باید بدانید که هیچ قانون غیر قابل تغییری در مورد اینکه صداها را در موقع میکس کجا جایگذاری می کنید وجود ندارد. بعضی آدم ها دوست دارند صداهایشان را تا حد ممکن به حالت طبیعی اجرا نزدیک نگه دارند و بعضی دیگر ترجیح می دهند با به هم ریختن این چیدمان و قوانین و (سوء) استفاده از آنها صدایی خارق العاده به وجود آورند.

بنابراین فراموش نکنید که در این مرحله از به کار بردن خلاقیت خود نباید بترسید و تصمیم گیری را به گوش های تان واگذار کنید.

بعد از ضبط صدای ساز و آواز با استفاده از میکروفون و دیگر تجهیزاتی که تا این جا درباره آنها توضیح دادیم و بعد از تنظیم سطح صداها، ای کیو کردن (EQing)، پن کردن (Panning) و افزودن افکت های صدایی (Sound Effects) برای به دست آوردن نتیجه مورد نظر در مراحل میکس (Mix)، نوبت به مسترینگ (Mastering) و آماده کردن محصول نهایی صوتی است.

مسترینگ به عملیاتی گفته می شود که موزیک ضبط شده شما را آماده تکثیر و پخش می کند. برای اینکه آهنگ هایی که تا این جای کار و به طور مجزا ضبط و میکس کرده اید را تبدیل به یک آلبوم یک دست و یک پارچه کنید باید چند کار دیگر انجام دهید.

قبل از هر چیز باید با استفاده از ای کیو (EQ)، کمپرشن (Compression) و لیمیتر (Limiter) آهنگ های ضبط شده را از نظر بلندی و سطح صدا و همچنین پویایی صوتی (Tonal Dynamics) متعادل کنید.

بعد از آن باید در مورد تقدم و تاخر آهنگ هایتان به بهترین ترتیب ممکن برای قرار گرفتن در یک مجموعه (یا همان آلبوم موسیقی) تصمیم بگیرید. به این کار سیکوانسینگ (Sequencing) گفته می شود.

در آخرین مرحله کار هم باید مجموعه مستر شده را با استفاده از قالبی مناسب آماده تکثیر و رساندن به دست شنونده و مخاطب کنید. در ادامه به توضیح بیشتر این مراحل خواهیم پرداخت.

ساخت استودیو – کمپرشن (Compression)

بعضی از آهنگ ها هر چه لطیف تر صدا بدهند حس بهتری را به وجود می آورند. برخی دیگر از موسیقی ها اما هر چه حالتی کوبشی و خشن تر داشته باشند بیشتر به گوش خوش می آیند. استفاده از کمپرشن (Compression) دقیقا برای ایجاد این خصوصیات صدایی به کار می آید.

به عنوان مهندس مسترینگ وظیفه و مسئولیت تصمیم گیری در مورد اینکه چه نوع صدایی برای موسیقی تان خوب خواهد بود به عهده شماست. به یاد داشته باشید که اضافه کردن کمپرشن به موسیقی ضبط و میکس شده کار بسیار حساسی است. اضافه کردن بیش از حد کمپرشن و استفاده از تنظیمات نامناسب باعث خواهد شد آهنگ شما خیلی تخت به نظر برسد. از طرف دیگر اگر میزان کمپرشن آهنگ خیلی پایین باشد باعث می شود آهنگ تان صدای ضعیف و کم قدرتی به خود بگیرد.

ساخت استودیو – لیمیتر (Limiter)

اگر صدای یکی از سازها در آهنگ شما نسبت به بقیه میکس تان خیلی زیاد باشد با استفاده از لیمیتر می توانید از شدت آن بکاهید. لیمیتر در حقیقت به شما کمک می کند تا تفاوت بین بلندترین صدای میکس تان و سطح میانی آن را متعادل کرده و در حد مطلوب نگهدارید. این بازه صدایی در سبک های مختلف موسیقی فرق می کند اما معمولا باید بین ۱۲ تا ۱۸ دسیبل نگه داشته شود و نباید از ۶ دسیبل پایین تر برود.

ساخت استودیو – ای کیو (EQ)

با توجه به اینکه در موقع میکس، هر آهنگ را به طور جداگانه و در بازه زمانی نسبتا طولانی ای کیو کرده اید، احتمالا هر کدام از آهنگ ها صدایی نسبتا متفاوت در مقایسه با آهنگ های دیگر خواهند داشت. ممکن است بعضی از آهنگ ها صدایی شفاف تر و روشن تر داشته باشند و برخی دیگر بم تر و سنگین تر به گوش برسند.

برای اینکه آهنگ های شما در یک مجموعه صدایی یک پارچه داشته باشند باید خصوصیات صدایی آنها تقریبا شبیه به هم باشد. البته این به آن معنا نیست که همه آهنگ ها باید دقیقا یک طور صدا بدهند. ولی از آن جایی که همه آنها در یک آلبوم واحد ارائه خواهند شد بهتر است که از نظر صدایی با یکدیگر هم آهنگ باشند. یکی دیگر از وظایف شما به عنوان مهندس مسترینگ در این مرحله به وجود آوردن این هم آهنگی با استفاده از ای کیوهای چند باندی (Multiband Equalizers) است.

ساخت استودیو – سیکوانسینگ (Sequencing)

سیکوانس کردن عبارت است از چیدن آهنگ ها به ترتیبی که می خواهید روی آلبوم یا سی دی نهایی تان قرار بگیرند. همچنین باید بین هر دو آهنگ فضایی خالی در نظر بگیرید تا موقع پخش آلبوم و موقع رفتن از یک آهنگ به آهنگ بعد جریان خوبی برقرار شود. فراموش نکنید که آلبوم یا سی دی شما قرار است یک مجموعه کار را معرفی کند بنابراین سیکوانسینگ را دست کم نگیرید.

ساخت استودیو – هم آهنگ کردن سطح صداها (Leveling)

یک نکته مهم دیگر در موقع مسترینگ تراز کردن سطح آهنگ ها یا لولینگ (Leveling) است. اگر بلندی صدا در آهنگ های مختلف یک مجموعه یکسان نباشد، شنونده موقع گوش دادن به آلبوم مجبور است صدای دستگاه پخش موسیقی خود را برای آهنگ های مختلف مدام زیاد یا کم کند که این اصلh چیز خوبی نیست. تراز بودن سطح صدای آهنگ ها همچنین به یک دست شدن و به هم پیوستگی یک آلبوم کمک می کند. این کار هم به سادگی و با تنظیم گین (Gain)، استفاده از کمپرسر (Compressor) و لیمیتر (Limiter) میسر خواهد شد.

ساخت استودیو – آماده سازی برای تکثیر موسیقی

بعد از انجام تمام کارهایی که تا این جا گفته شد نوبت به آن می رسد که موسیقی تان را در قالبی قرار دهید که قابل نشر و تکثیر باشد. متداول ترین و محبوب ترین روش تکثیر آلبوم موسیقی قرار دادن آن روی سی دی و تحت قالب سی دی صوتی (Audio CD) است.

برای این کار ابتدا باید موسیقی تان را به قالب استاندارد سی دی های صوتی (Audio CD) با مشخصات ۱۶ بیت و ۴۴.۱ کیلوهرتز تبدیل کنید. بعد از آن فایل هایتان را با نرم افزارهای مربوطه بر روی سی دی قرار دهید. همچنین برای قرار دادن آلبوم تان بر روی اینترنت می توانید از نرم افزارهایی که سی دی صوتی را به قالب های دیگر مثل فرمت محبوب ام پی تری (MP3) تبدیل می کنند، بهره بجویید.

با فناوری دیجیتالی که این روزها در اختیار همه قرار دارد شما این امکان را دارید که موسیقی تان را بدون واگذاری حق تالیف به ناشر، به دست علاقه مندان برسانید. اگر چه می توانید کماکان مثل گذشته دنبال قرارداد نشر برای کارتان بگردید و به روش سنتی عمل کنید، ولی فراموش نکنید برای کسی که تازه کارش را شروع کرده، گرفتن قرارداد مناسب کار راحتی نخواهد بود. در ضمن پیچیدگی های اداری دریافت مجوز نیز سختی های خاص خودش را دارد. بنابراین در این مرحله می توانید با خودتان قرارداد ببندید و مسئولیت پخش کارتان را خودتان بر عهده بگیرید.

در سال های اخیر با پیدایش و گسترش شبکه جهانی اینترنت، صنعت موسیقی به کل زیر و رو شده است. همین مسئله نقش شرکت های پخش موسیقی و ناشران را هم دستخوش تغییر کرده است.

هر چه شبکه جهانی اینترنت رشد می کند و بزرگ تر می شود، کنترل و انحصار طلبی ای که از طرف شرکت های بزرگ پخش روی موسیقی اعمال می شود، کم تر و کم تر می شود. این روزها دیگر مثل سابق تنها راه رساندن موسیقی به دست شنونده ها عرضه و فروش سی دی از طریق فروشگاه های تولیدات موسیقی نیست و شما با بهره بردن از اینترنت می توانید موسیقی تان را به راحتی به گوش تمام دنیا برسانید.

برای پخش دیجیتال موسیقی تان از طریق اینترنت راه های خیلی زیادی وجود دارد. با کمی جست و جو در اینترنت خواهید دید که شرکت های زیادی وجود دارند که از طریق وب سایت شان و در ازای پرداخت هزینه ای نه چندان زیاد و حتی در برخی موارد به طور رایگان اقدام به انتشار و فروش موسیقی شما بر روی شبکه جهانی اینترنت هم به صورت دیجیتال و هم به صورت فیزیکی می کنند. در ادامه به برخی از معروف ترین و کاربردی ترین این شرکت ها اشاره می کنیم.

تون کر (TuneCore)

ساخت استودیو - تون کر

تون کر یکی از بزرگ ترین ارائه دهندگان سرویس پخش اینترنتی موسیقی است که از طریق این آدرس قابل دسترسی است. این سرویس به موزیسین ها این امکان را می دهد تا بدون اینکه حقوق تولید کار هنری شان را به کسی واگذار کنند آن را تنها به صورت دیجیتال و روی وب سایت های معروف فروش و پخش موسیقی مثل آی تونز (iTunes)، آمازون ام پی تری (Amazon MP3)، اسپاتیفای (Spotify)، دیزر (Deezer) و… عرضه کنند.

بعد از ثبت نام در این وب سایت باید به قسمتی که برای ایجاد آلبوم در نظر گرفته شده است بروید. بعد از پر کردن فرمی که اطلاعات آلبوم مانند نام، سال تولید، نام آهنگ ها، نام هنرمند و… را از شما خواهد خواست، نوبت به آپلود کردن (Upload) فایل های موسیقی و تصویر روی جلد آلبوم تان می رسد.

بعد از تکمیل این مراحل تون کر در ازای مبلغی که باید به حساب آن شرکت واریز کنید موسیقی شما را برای یک سال یا بیشتر بر روی وب سایت های معروف فروش موسیقی قرار می دهد. بعد از آن این وب سایت عواید حاصل از فروش موسیقی، استفاده از آن در رادیو، تلویزیون و حتی پخش اینترنتی را به حسابی که برای آن تعریف می کنید واریز می کند.

سی دی بیبی (CD Baby)

سی دی بیبی CD Baby

یکی دیگر از نام های معروف ارائه دهنده سرویس پخش اینترنتی موسیقی هم سی دی بیبی است که از طریق این آدرس اینترنتی قابل دسترس است. این شرکت در ازای مبلغی که از شما دریافت می کند موسیقی تان را هم به صورت فیزیکی (مثل سی دی و صفحه) و هم به صورت دیجیتال بر روی سایت های بزرگ فروش موسیقی عرضه می کند.

یکی از فرق های مهم بین سرویس ارائه شده توسط سی دی بیبی و تون کر در این است که اگر برای نگه داشتن موسیقی خود بر روی سایت های فروش موسیقی از طریق سرویس تون کر باید سالیانه مبلغی پول به این شرکت پرداخت کنید، وب سایت سی دی بیبی در ازای مبلغی که یک بار از شما دریافت می کند آلبوم یا تک آهنگ تان را برای همیشه روی این سایت ها برای فروش عرضه خواهد کرد.

نحوه عضو شدن در وب سایت سی دی بیبی هم فرق چندانی با تون کر ندارد. بعد از ثبت نام می توانید تک آهنگ یا آلبوم تان را روی پروفایل تان بر روی وب سایت سی دی بیبی آپلود کنید. در ضمن برای فروش سی دی یا صفحه هم باید پنج نسخه از کارتان را به آدرس شرکت در ایالات متحده آمریکا ارسال کنید.

سی دی بیبی یکی از این پنج نسخه را برای تبدیل به نسخه قابل ارائه بر روی اینترنت پیش خود نگه می دارد و چهار نسخه دیگر را برای فروش استفاده خواهد کرد. همین طور این شرکت پولی که بابت خرید موسیقی شما پرداخت شده را به طور هفتگی و با کسر درصدی به حساب بانکی شما واریز می کند.

ساوندکلاود (SoundCloud)

ساوندکلاود SoundCloud

ساوندکلاود یکی از بهترین ارائه دهندگان سرویس انتشار اینترنتی فایل های صوتی است که از طریق این آدرس اینترنتی قابل دسترسی است. اگرچه این وب سایت به شما امکان فروش اینترنتی آهنگ هایتان را نمی دهد ولی با استفاده از سرویس این شرکت می توانید موسیقی تان را به راحتی روی سایت های مختلف اینترنتی و به خصوص سایت های اجتماعی مثل فیس بوک معرفی و تبلیغ کنید.

یکی از مهم ترین ویژگی های سرویس ساوندکلاود این است که این وب سایت برای هر فایل صوتی ای که بر روی آن آپلود می کنید به شما یک لینک اینترنتی مشخص (URL) می دهد. این به شما اجازه می دهد که موسیقی تان را به راحتی در سایت های دیگر اینترنتی جا بدهید یا به عبارت دیگر امبد (Embed) کنید.

بعد از باز کردن حساب بر روی ساوندکلاود به اندازه ۱۲۰ دقیقه یا ۲ ساعت فضا برای آپلود کردن فایل های صوتی در اختیار شما قرار خواهد گرفت که برای استفاده از آن احتیاج به پرداخت هزینه ای ندارید. در صورت نیاز به فضای بیشتر در ازای پرداخت مبالغی به طور ماهیانه یا سالانه می توانید آهنگ های بیشتری بر روی این وب سایت آپلود کنید و از امکانات ویژه ای که در اختیارتان قرار می گیرد بهره مند شوید.

بند کمپ (Bandcamp)

بند کمپ Bandcamp

یکی دیگر از وب سایت های ارائه کننده خدمات فروش اینترنتی موسیقی بند کمپ است که از طریق این آدرس اینترنتی در دسترس است.

با عضو شدن در این وب سایت یک مایکروسایت (سایتی که زیر مجموعه سایت بزرگ تری است) در اختیار شما قرار می گیرد که بدون نیاز به پرداخت هیچ هزینه ای می توانید آن را به سلیقه خود تغییر دهید و آهنگ هایتان را روی آن آپلود کنید. بعد از آن موسیقی شما از طریق همین مایکروسایت قابل گوش دادن و دانلود (Download) کردن خواهد بود.

تعیین قیمت فروش موسیقی روی سایت بند کمپ به عهده هنرمند است و این امکان که موسیقی تان را به طور رایگان در اختیار علاقه مندان قرار دهید هم در آن در نظر گرفته شده است. اما سایت بندکمپ برای سرویسی که به شما ارائه می دهد ۱۵ درصد از عواید حاصل از فروش موسیقی تان به صورت دیجیتال و یا فیزیکی (و بر روی سی دی، صفحه و…) را برای خود بر می دارد و باقی مانده را به حسابی که برای آن مشخص کرده اید واریز می کند.

۱ ستاره۲ ستاره۳ ستاره۴ ستاره۵ ستاره (مجموع آرا: 3 رأی - میانگین رتبه: 3٫33 از 5)
پردازش...

دیدگاه

  • فیروزه
    پاسخ

    سلام وقت بخیر
    برای ساخت استودیو خانگی باید مجوز داشته باشیم؟

    • میثم عربی

      خیر. نیازی به مجوز ندارید.
      اما اگه بخواید محتوای تولیدی‌تون رو روی CD منتشر کنید و از طریق فروشگاه‌های فیزیکی به فروش برسونید به مجوز ارشاد نیاز دارید. البته باز مجوز برای استدیوی خانگی شما نیست؛ بلکه برای اون CD تولیدی شماست.

  • عرفان
    پاسخ

    سلام ببخشید من برای صداگذاری انیمیشن می خواستم یک میکروفن خوب تهیه کنم ؟
    چی مناسب هست ؟

  • علیرضا
    پاسخ

    سلام
    خسته نباشید
    میشه بگید کلا چقدر خرج بر می داره اینا که گفتین؟؟؟؟

    • میثم عربی

      با توجه به اوضاع آشفته بازار از قیمت‌ها خبر نداریم. ولی اگه یه سر به خیابون جمهوری یا خیابون ناصرخسرو بزنید قیمت همه‌ی این‌ها رو می‌تونید بگیرید. توی ناصرخسرو قیمت دست دومشون رو هم می‌تونید بگیرید.

  • بهنام خان محمدی
    پاسخ

    بسیار مطلب خوبی بود
    ممنون از استاد عزیز جناب عربی
    همیشه پاینده باشید استاد